పోస్ట్ చేసిన జూన్ 24, 2025 3:03 PM

జూన్ 25 .. ఇది కొంద‌రి పాలిట ఒక. మ‌రి కొంద‌రి జైలు జీవితానికి. 1975 నుంచి 1977 వ‌ర‌ూ మొత్తం 21 నెల‌ల నెల‌ల నెల‌ల .. నాటి ప్ర‌ధాని ఇందిర విధించిన విధించిన ఈ అత్య‌యిక స్థితి చ‌రిత్ర‌లోనే ఒక‌ చీక‌టి. అంత‌ర్గ‌త స్థితిగ‌తుల్లోని అవ‌క‌త‌వ‌క‌ల అవ‌క‌త‌వ‌క‌ల కార‌ణంగా రాజ్యాంగంలోని ఆర్టిక‌ల్ 352 కింద అధ్య‌క్షుడు ఫ‌క్రుద్దీన్ అలీ అహ్మ‌ద్ కార‌ణంగా కార‌ణంగా జారీ చేసిన అత్య‌యిక అత్య‌యిక స్థితి 1975 జూన్ 25 నుంచి అమ‌ల్లోకి. అది 1977 మార్చి 21 న. ఈ ఉత్త‌ర్వుతో ప్ర‌ధానికి డిక్రీ ద్వారా పాలించే అధికారం. ఎన్నిక‌లు ర‌ద్దు చేయ‌డానికి, పౌర పౌర స్వేచ్ఛ నిలిపేయ‌డానికి .. వీలు వీలు. ఈ ప‌రిస్థితుల్లో ఎక్కువ ఎక్కువ భాగం ఇందిరా గాంధీ రాజ‌కీయ ప్ర‌త్య‌ర్ధుల‌లో ఎక్కువ మందిని జైల్లో. అంతే కాదు ఏకంగా ప‌త్రికా స్వేచ్ఛ‌కే భంగం. ప‌త్రిక‌ల్లో వ‌చ్చే ప్ర‌తి ప్ర‌తి వార్తా ఆనాడు సెన్సార్ ప‌రిస్థితి ఏమిటో ఏమిటో.

ఒకటీ రెండు కాదు కాదు సుమారు ల‌క్ష మందికి పైగా రాజ‌కీయ ప్ర‌త్య‌ర్ధులు ప్ర‌త్య‌ర్ధులు, జ‌ర్న‌లిస్టులు, జ‌ర్న‌లిస్టులు, అస‌మ్మ‌తి వాదుల‌ను జైల్లో పెట్టారంటే ఎంత ఎంత దారుణంగా, దుర్మార్గంగా అర్ధం అర్ధం. ఈ స‌మ‌యంలో ఇందిర ఇందిర కుమారుడు సంజ‌య్ గాంధీ వాసెక్ట‌మీ కుటుంబ నియంత్రణ అంటూ అంటూ ఆప‌రేష‌న్లు నిర్వ‌హించ‌డానికి ప్ర‌చారం. దేశానికి అంత‌ర్గ‌తంగానూ బ‌య‌ట బ‌య‌ట నుంచి గానీ ముప్పు ఉంద‌న్న ప్ర‌తిపాద‌న‌ను ప్ర‌ధాని ఇందిర ఇందిర నాటి బార‌త రాష్ట్ర‌ప‌తి. 1975 జూలై నుంచి ఆగ‌స్టు వ‌ర‌కూ కేబినెట్ పార్ల‌మెంట్ రెండూ. భార‌త దేశానికి త‌క్ష‌ణ త‌క్ష‌ణ అవ‌స‌రం దృష్ట్యా ఈ ఎమ‌ర్జెన్సీ విధింపు స‌రైన‌దిగా స‌మ‌ర్ధించుకుంది నాటి ఇందిర.

1967- 1971 మ‌ధ్య కాలంలో ఇందిరా గాంధీ ప్ర‌భుత్వం ప్ర‌భుత్వం, కాంగ్రెస్ పార్టీలను పూర్తి నియంత్ర‌ణ లోకి. పార్ల‌మెంటులో భారీ మెజార్టీ. కేంద్ర ప్ర‌భుత్వ అధికారాన్ని అధికారాన్ని ప్ర‌ధాని కార్యాల‌యంలో కేంద్రీ ద్వారా మ‌రింత‌ మ‌రింత‌. ఆమె ఎన్నికైన కేబినెట్ స‌భ్యుల‌ను ముప్పుగా భావించి అవిశ్వాసం. బ్యూరోక్ర‌సీ ఆలోచ‌నలు విస్తృతంగా.

కాంగ్రెస్ లో ఇందిర ఇందిర త‌న ప్ర‌త్య‌ర్ధుల‌ను అధిగ‌మించి 1969 లో పార్టీని జీరో సిండికేట్ సిండికేట్ కాంగ్రెస్ ఆర్ గా. ఎక్కువ మంది ఎంపీలు త‌న వైపు ఉండేలా చేసుకున్నారు. పాత కాంగ్రెస్ కు కొత్త కాంగ్రెస్ కూ తేడా. పాత కాంగ్రెస్ లో అంత‌ర్గ‌త ప్ర‌జాస్వామ్యానికి పెద్ద పీట. అదే ఇందిర మార్క్ పార్టీ అంటే కేవ‌లం ఆమె ఆమె, ఆమె ఆమె ప‌ట్ల విధేయ‌త క‌లిగి ఉండ‌ట‌మే ఆయా నాయ‌కుల‌ ప్ర‌ధాన అర్హ‌త‌గా. ఒక స‌మ‌యంలో ఇందిర మోనార్కిజం ఎంత‌గా మారిపోయిందంటే మారిపోయిందంటే .. ఆయా అసెంబ్లీల్లో ఎమ్మెల్యేలు కాకుండా కాకుండా .. ఆమె ఎంపిక చేసిన వారు మాత్ర‌మే ముఖ్య‌మంత్రి.

అయితే ఇందిరాగాంధీ ఆ ఆ రోజుల్లో ఇంత‌గా వెలుగులోకి రావ‌డానికి గ‌ల కార‌ణ‌మేంట‌ని చూస్తే చూస్తే .. ఆమెకు ఒక మ‌హిళానేత‌గా ప‌బ్లిక్ ప‌బ్లిక్ లో ఉన్న మెయిన్ గా గా. దానికి తోడు .. 1969 జూలైలో అనేక అనేక బ్యాంకుల జాతీయ‌క‌ర‌ణ‌, 1970 లో ప్రైవేట్ ప‌ర్స్ ర‌ద్దు వంటివి ముఖ్య‌పాత్ర. త‌ర‌చూ ఆర్డినెన్సులు ఆర్డినెన్సులు జారీ చేస్తూ ప్ర‌త్య‌ర్ధుల‌ను షాక్ గురి చేసేవారు చేసేవారు. పేద‌లు, దళుతులు, మ‌హిళ‌లు, మైనార్టీలే టార్గెట్ గా ఆమె రాజ‌కీయాలు. దీంతో ఆమెకు బ‌ల‌మైన ఓటు బ్యాంకు. త‌న ప‌రిపాల‌న మొత్తం ఓటు బ్యాంకు రాజ‌కీయాల కోస‌మే. వీటి చుట్టూ తాను పాలించ‌డం మొద‌లు.

1971 సార్వ‌త్రిక ఎన్నిక‌ల్లో ఇందిర ఇందిర గ‌రీబీ హ‌టావో నినాదం .. ప్ర‌ధాన ప్ర‌ధాన. దీంతో జ‌నం విప‌రీతంగా. భారీ మెజార్టీతో. 518 సీట్ల‌కుగానూ 352 స్థానాలలో విజయం సాధించింది కాంగ్రెస్ ఆర్. దీంతో కాంగ్రెస్ ఆర్ నిజ‌మైన కాంగ్రెస్ గా ప్ర‌సిద్ధి. అంతే కాకుండా 1971 యుద్ధంలో భార‌త్ బ‌ద్ధ శ‌తృవు పాకిస్థాన్ని. ఇది గ‌తంలో గ‌తంలో తూర్పు పాకిస్థాన్ గా ఉండిన స్వాతంత్రానికి దారి దారి.

ఆ మ‌రుసటి నెల‌లో నెల‌లో ఇందిర‌కు ర‌త్న అవార్డు ప్ర‌దానం. త‌ర్వాతి కాలంలో కాలంలో ఆమెను భార‌త సామ్రాజ్ఞిగా ఇంద‌ర్ వంటి ర‌చ‌యిత‌లు ర‌చ‌యిత‌లు. ఆనాడు ఆమె ఆమె ఏ స్థాయికి ఎదిగారంటే నిత్యం ఆరోపించే ప్ర‌తిప‌క్ష నాయ‌కులు కూడా ఆమెనొక ఆమెనొక అభిన‌వ స‌మానంగా ఆరాధించ‌డం మొద‌లు.

అలా అలా ఇందిరాగాంధీ ఇందిరాగాంధీ ప్ర‌భ నానాటికీ పెరిగిపోతూ పెరిగిపోతూ .. చివ‌రికి .. చివ‌రికి .. అది అతి పెద్ద నియంతృత్వం కింద‌కు. చివ‌రికి న్యాయ వ్య‌వ‌స్థ‌ను వ్య‌వ‌స్థ‌ను సైతం త‌న కంట్రోల్లోకి వ‌ర‌కూ ఆమె ఆమె. దీంతో ఆమెను ఇటు ఇటు ప‌త్రికా వ్య‌వ‌స్థ‌తో పాటు అటు జ‌య‌ప్ర‌కాశ్ నారాయ‌ణ వంటి వంటి తీవ్రంగా వ్య‌తిరేకిస్తూ రావ‌డం.


దీంతో కొంద‌రు కాంగ్రెస్ కాంగ్రెస్ .. అత్య‌వ‌స‌ర అత్య‌వ‌స‌ర కోసం డిమాండ్ డిమాండ్. డిసెంబ‌ర్ 1973- మార్చి 1974 మ‌ధ్య న‌వ నిర్మాణ్ ఉద్య‌మం. గుజ‌రాత్ విద్యా విద్యా మంత్రికి వ్య‌తిరేకంగా జ‌రిగిన విద్యార్ధి ఇందులో అత్యంత అత్యంత. ఇది ఆనాటి ముఖ్యమంత్రి ముఖ్యమంత్రి దారి దారి తీయ‌డం మాత్ర‌మే కాకుండా .. గుజ‌రాత్ లో రాష్ట్ర‌పతి పాల‌న విధించ‌డానికి దారి. ఇంత‌లో కొంద‌రు నాయ‌కుల‌పై హ‌త్యా య‌త్నాలు. రైల్వే మంత్రి ల‌లిత్ ల‌లిత్ నారాయ‌ణ్ బాంబు దాడితో హ‌త్య‌కు. ఇవ‌న్నీ దేశంలో పెరుగుతున్న శాంతి భ‌ద్ర‌త‌ల స‌మ‌స్య‌ను ఎత్తి. వీటిపై ఇందిర స‌న్నిహితుల‌తు ఆమెను హెచ్చ‌రించ‌డం మొద‌లు.

1974 మార్చి- ఏప్రిల్ ఏప్రిల్ మ‌ధ్య కాలంలో బీహార్ వ్య‌తిరేకంగా వ్య‌తిరేకంగా బీహార్ ఛాత్ర ఛాత్ర సంఘ‌ర్ష్ నిర్వ‌హించిన ఆందోళ‌న‌కు మ‌ద్ధ‌తు మ‌ద్ధ‌తు. ఇందుకు జేపీగా పిలిచే జ‌య‌ప్ర‌కాష్ నారాయ‌ణ్ నేతృత్వం. 1974 ఏప్రిల్ లో పాట్నాలో జేపీ సంపూర్ణ విప్ల‌వానికై. విద్యార్ధులు, రైతులు, ప్ర‌జా క‌ళాసంఘాలు ఈ ఉద్య‌మంలో. భార‌తీయ స‌మాజాన్ని అహింస దిశ‌గా ప‌య‌నించాల‌న్న. అంతే కాదు రాష్ట్ర‌ ప్ర‌భుత్వ ర‌ద్దుకు పిలుపు నిచ్చారు. ఇందుకు కేంద్రం ఎట్టి ప‌రిస్థితుల్లోనూ. నెల త‌ర్వాత దేశంలో దేశంలో అతి పెద్ద యూనియ‌న్ అయిన రైల్వే ఉద్యోగుల సంఘం సంఘం .. దేశ వ్యాప్త స‌మ్మెకు. ఇందుకు జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్ నాయ‌క‌త్వం. ఆయ‌న సోష‌లిస్ట్ పార్టీ అధ్య‌క్షుడు. ఈ స‌మ్మెను ఇందిరాగాంధీ ప్ర‌భుత్వం క్రూరంగా. ఇది వేలాది మంది ఉద్యోగుల ఉద్యోగుల అరెస్టు చేసి .. వారి కుటుంబాల‌ను వారి నివాసాల నుంచి వెళ్ల‌గొట్టేలా. మొరార్జి దేశాయ్ అధిప‌తిగా అధిప‌తిగా నానాజీ దేశ్ ముఖ్ కార్య‌ద‌ర్శిగా లోక్ సంఘ‌ర్ష్ స‌మితి స‌మితి ఏర్పాటు ప్ర‌క‌ట‌న చేశారు. ప్ర‌ధాని ఇంటిని చుట్టుముట్ట‌డం .. రైళ్లు రైళ్లు క‌ద‌ల‌కుండా చేయ‌డం, కోర్టులు, ఇత‌ర, ఇత‌ర ప్ర‌భుత్వ కార్యాల‌యాలు ప‌ని చేయ‌కుండా ఈ క‌మిటీ.

1971 పార్ల‌మెంటు ఎన్నిక‌ల్లో ఇందిర ఇందిర చేతిలో ఓడిపోయిన నారాయ‌ణ్ నారాయ‌ణ్ ఈ ఎన్నిక‌ల్లో మోసం ద్వారా ద్వారా ఇందిర అల‌హాబాద్ కోర్టులో ఆమెపై కేసు. ఇందిర త‌ర‌ఫున నానీ పాల్కీ వాలా వాలా కేసు కేసు .. శాంతి భూష‌ణ్- రాజ్ నారాయ‌ణ్ త‌ర‌ఫున త‌ర‌ఫున. ఈ సంద‌ర్భంగా ఇందిర హైకోర్టులో క్రాస్ ఎగ్జామిన్ ఎగ్జామిన్ ఎగ్జామిన్ .. సుమారు 5 గంట‌ల పాటు ఆమె ఆమె ముందు హాజ‌రు కావ‌ల్సి. ఒక ప్ర‌ధాని ఇలా హాజ‌రు కావ‌డం అదే మొదటి. అప్ప‌ట్లో అదొక.

1975 జూన్ 12 న అల‌హాబాద్ హైకోర్టు హైకోర్టు న్యాయ‌మూర్తి ప్ర‌ధాని ప్ర‌ధాని ఇందిర‌ ఎన్నిక‌ల ప్ర‌చారం కోసం ప్ర‌భుత్వ యంత్రాంగాన్ని యంత్రాంగాన్ని చేశార‌నే అభియోగంపై దోషిగా. ఇందిర‌ ఎన్నిక చెల్ల‌ద‌ని ప్ర‌క‌టించింది అల‌హాబాద్. ఆమె లోక్ సభ సభ్యత్వం రద్దు చేయాలనీ చేయాలనీ, ఆరు సంవ‌త్స‌రాల పాటు ఏ ఎన్నిక‌లోనూ పాల్గొన‌కుండా చేయాల‌ని.

ఇందిర మ‌ద్ద‌తుదారులు ఈ తీర్పునకు వ్యతిరేకంగా సామూహిక ప్ర‌ద‌ర్శ‌న‌లు. హైకోర్టు నిర్ణ‌యాన్ని ఇందిర సుప్రీంలో స‌వాలు. జ‌స్టిస్ అయ్య‌ర్ 1975 జూన్ 24 న హైకోర్టు తీర్పును స‌మ‌ర్ధిస్తూ స‌మ‌ర్ధిస్తూ .. ఎంపీగా ఇందిర హ‌క్కుల‌ను నిలిపివేయాల‌ని. అయితే అప్పీల్ ప‌రిష్కారం ప‌రిష్కారం అయ్యే ఆమె ప్ర‌ధానిగా కొన‌సాగాల‌ని. అయితే ఆ స‌మ‌యంలో స‌మ‌యంలో ఇందిర తాను ఎంపిక చేసిన అధ్య‌క్షుడు ఫ‌క్రుద్దీన్ అలీని దేశంలో ఎమ‌ర్జెన్సీ విధించాల్సిందిగా. మూడు గంట‌ల్లోగా అన్ని వార్తా సంస్థ‌ల విద్యుత్ స‌ర‌ఫ‌రా. అంతే కాదు జేపీ జేపీ వంటి రాజ‌కీయ నాయ‌కుల‌ను అరెస్టు. ఇదంతా కేంద్ర మంత్రిమండ‌లి ఆమోదం లేకుండానే జ‌రగటం.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టిక‌ల్ 352, 356 ప్ర‌యోగిస్తూ .. త‌న‌కు అసాధార‌ణ అధికారాల‌ను క‌ల్పించుకుని క‌ల్పించుకుని .. పౌర పౌర హ‌క్కులు, రాజ‌కీయ వ్య‌తిరేక‌త‌పై భారీ అణిచివేత. ఆ స‌మ‌యంలో అరెస్టు అయిన వారిలో విజయరాజే సింధియా సింధియా సింధియా సింధియా, జయప్రకాష్ నారాయణ్ నారాయణ్, ములాయం ములాయం యాదవ్, రాజ్, రాజ్ నారాయణ్, మొరార్జీ దేశాయ్, చరణ్ సింగ్, కృపలానీ, జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్, అనంత్ రామ్ జైస్వాల్, అటల్ బిహారీ బిహారీ, లాల్ లాల్ అద్వానీ, అరుణ్, జై జై, సత్యేంద్ర సిన్హా జైపూర్ రాణి రాణి గాయత్రి గాయత్రి గాయత్రి. ఇలా .. ఎంద‌రో నాయకులు. రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ సంఘ్, జమాత్-ఇ-ఇస్లామి వంటి సంస్థలు సంస్థలు, కొన్ని రాజకీయ పార్టీలను. సీపీఎం నాయకులు .. అచ్యుతానందన్, జ్యోతి, జ్యోతి బసులను పార్టీతో సంబంధం సంబంధం ఉన్న అనేక మంది ఇతరులతో పాటు అరెస్టు. అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటన ప్రకటన రాజ్యాంగ సవరణకు వ్యతిరేకంగా విభేదించిన కొంద‌రు కాంగ్రెస్ నాయకులు నాయకులు నాయకులు .. మోహన్ మోహన్ ధారియా, చంద్ర శేఖర్ వంటివారు తమ ప్రభుత్వ ప్రభుత్వ పార్టీ పదవులకు రాజీనామా. ఆ తరువాత అరెస్టై నిర్బంధంలో. డీఎంకే వంటి ప్రాంతీయ ప్రాంతీయ ప్రతిపక్ష సభ్యులు కూడా అరెస్టు. అంతే కాదు తెలుగులో తెలుగులో ఈ ఎమ‌ర్జెన్సీలో అరెస్ట‌యిన వారెవ‌రిని చూస్తే య‌ల‌మంచ‌లి శివాజీ మొద‌టి వ‌రుస‌లో. ఇలా దేశ‌మంతా ఒకానొక ఒకానొక ఎమ‌ర్జెన్సీకి ఎన్నో భ‌యాన‌క‌మైన ప‌రిస్థితులు. ఈ ఎమ‌ర్జెన్సీ కార‌ణంగా ములాయం సింగ్ యాద‌వ్ యాద‌వ్, లాలూ ప్ర‌సాద్ యాద‌వ్ యాద‌వ్, జార్జి ఫెర్నాండెజ్ వంటి ఎంద‌రో లీడ‌ర్లు రాజ‌కీయాల్లోకి రాజ‌కీయాల్లోకి. తెలుగువారిలో ఎలమంచలి శివాజీతో పాటు వెంకయ్యనాయుడు తదితరులు జైలు.

1977 జనవరి 18 న, ఇందిరా గాంధీ మార్చి నెలలో ఎన్నికలు నిర్వహించాలని. ఎందరో ప్రతిపక్ష నేతలను విడుదల. ఈ ఎన్నికలు 1977 మార్చి 16 నుంచి 20 వరకూ. జనతా పార్టీ ఈ ఎన్నికల్లో ఏకంగా 298 సీట్లు. కాంగ్రెస్ కేవలం 154 సీట్లు మాత్రమే. ఇందిర సైతం సైతం తన ప్రత్యర్థి రాజ్ నారాయణ్ రాయ్ బరేలీలో బరేలీలో. ఇక జనతాపార్టీ మిత్ర పక్షాలు పక్షాలు మరో 47 సాధించడంతో తొలిసారిగా కాంగ్రేసర ప్రధానిగా మొరార్జీ దేశాయి ప్రధానిగా ప్రధానిగా. అలా ఎమర్జెన్సీ అనే అనే ఒక అంకానికి భారత ప్రజలు కాంగ్రెస్ పార్టీకి గట్టిగానే బుద్ధి.